![]() |
El
Dizsionario de ła Łéngua Vèneta |
![]() |
| The
Dictionary of Venetian Language -
Il Dizionario della Lingua Veneta-
El Diccionario de la Lengua V�neta - Das Wörterbuch der Venezianischen
Sprache - Le Dictionnaire de la Langue Venetienne - Venetianska
Spr�kets Ordbok - Dictionarul Limbii Venete - El Diccionari de la Llengua
V�neta - O Diccionario da Língua Vêneta |
||
|
£ a b c d e i j l ł m n o q s t u v X z Parołe o varianti che taca co "C"
ca’
f.reg.
(da “caxa”): casa in nomi o parole composte; Ca’ Mocenigo Casa Mocenigo (nome di palazzo veneziano); Ca’ Foscari Casa Foscari (nome di palazzo dove ha sede l’omonima università); Ca’ Onorài nome di local. veneta; Ca’ sola "casa sola" (nome di paese veneto ora italianizzato in Cassola) la pronuncia locale di questo nome tradisce ancora l’origine poiché ha la “ó-chiusa” come in “sola”
cadéna / caéna
f.reg.
[pl. -e]
catena; inca(d)enar vb.reg. incatenare; sca(d)enarse vb.reg.rifl. scatenarsi
cadenazso / caenazso
(= cadenazo; -so ; caenazo; -so )
m.reg.
[pl.reg. -i]
catenaccio, chiavistello
cagna
f.reg.
[pl.reg. -e]
cagna
calcołar
(= calcolar[e], -coeàr[e] )
vb.reg.
[càlcoło]
→ far cunti ; far el cónto de (del total, del resto...)
caldo
(= caldo; cald)
[var. grafica: calt]
a.reg.
[-a, -i, -e]
caldo; ła menestra l'è masa calda la minestra è troppo calda; un póco de bródo caldo un po' di brodo caldo, minestra calda
caldo
(= caldo; cald)
[var. grafica: calt]
m.reg.
[pl.reg. -i]
calore, calura; riva el caldo arriva la stagione calda
całe
(= cale; cae)
f.reg.
[pl.reg. -e]
calle, via; łe całe de Venesia le calli di Venezia; anca in Spagna ła strada i ła ciama całe anche in Spagna, la strada la chiamano “calle” (pronunciata alla spagnola, però!)
cało
(=calo; càeo)
[var. grafica: cal]
m.reg.
[pl.reg. -łi]
callo
całùzxene
(=calùzene/-xene; caeùxene/-zene)
f.reg.
fuliggine
calzsa
(= calzha; -za ; calsa )
f.reg.
[pl.reg. -e]
calza; me méto sù łe calzse indosso, mi metto le calze
calzséto
(= calzhét; -zét[o] ; calséto)
m.reg.chius.
[pl.reg. -i; reg.chius. calzsiti]
calzino
camin
m.reg.
[pl.reg. -i]
comignolo, camino; buxo del camin canna del camino, canna fumaria
caminada
f.reg.
[pl.reg. -e]
camminata, passeggiata
caminar
(= -minar[e] )
vb.reg.
[camino]
camminare, passeggiare ; (fig.) progredire, procedere
can
m.reg.
[pl.reg. -i]
cane; poro can el ga mal na zsata povero cane, gli fa male una zampa || porocan! poracagna! poveretto, poveruomo, poveretta! (non è offensivo ma indica compassione); porocan quante desgrazsie che 'l ga avùo poveretto, quante disgrazie/sfortune ha avuto || l'è un porocan è un poveraccio (dispreg.)
cana
f.reg.
[pl.reg. -e]
1. tubo: ła cana de l’aqua il tubo dell’acqua; 2. canna: łe cane de l’òrgano le canne dell’organo
canal
[var. grafica: canałe]
m.reg.
[pl.reg. -łi]
1. canale idrico 2. canale televisivo
canbiar
(= canbiar[e] )
vb.reg.
[canbio]
1. cambiare, mutare, trasformarsi 2. cambiare (qlcosa), trasformare
candéła
(= candéla; candéa)
f.reg.
[pl.reg. -łe]
1. candela (per illuminazione) 2. candela (di motore a scoppio)
càneva
f.reg.
[pl.reg. -e]
cantina; i saładi łi tegno in càneva che ghe xe pi frésco i salumi li tengo in cantina ché c’è più fresco; vo tor el vin in càneva vado a prendere il vino in cantina
canfin
m.reg.
[pl.reg. -i]
1. lanterna, lampada portatile con gancio 2. lampada a petrolio
canpanil
[var. grafica: canpaniłe]
m.reg.
[pl.reg. -łi]
campanile
canpo
(= canpo; canp)
m.reg.
[pl.reg. -i]
campo; vo ’ntel canpo vado nel campo
canson
f.reg.
[pl.reg. --]
canzone, melodia
canta
f.reg.
[pl.reg. -e]
canzone popolare
cantada
f.reg.
[pl.reg. -e]
cantata, (il) canto
cantante
m. / f. reg.
[pl.reg. -i]
cantante
cantar
(= -ntar[e] )
vb.reg.
[canto]
cantare
cantina
ital.sostit.
→ CÀNEVA: vo/vago/vao in *cantina, forma veneta: vo/vago/vao in càneva
canton
m.reg.chius.
[pl.reg. -i; reg.chius. cantuni]
angolo (in tutti i senzi tranne geom.); star int’un canton starsene in un angolo; voltar / girar el canton girare l’angolo
cantonzsin
(= -onzhin; -zin; -onsin)
m.reg.
[pl.reg. -i]
angolino, cantuccio
cantor
(= cantor[e] )
m.reg.chius.
[pl.reg. -i; reg.chius. canturi]
cantore, corista
cao
m.reg.
[pl.reg. -i]
1. capo, testa; el cao de l’ano (capo d’ano) il primo dell’anno, il capodanno
capeła
(= capela; -pea)
*1 f.reg.
[pl.reg. -łe]
cappella
capeła
(= capela; -pea)
*2 f.reg.
[pl.reg. -łe]
gaffe || incapełarse vb.rifl.reg. fare una gaffe
capeło
(= capelo; -peo)
[var. grafica: capel]
m.reg.
[pl.reg. -łi]
cappello; capełin m.reg. cappellino, piccolo cappello
capir
(= capir[e] )
vb.reg.
[capiso; pp. capìo, capisest(o)]
capire; ghèto capìo? hai capito?; no so’ mìa bon capir non riesco a capire; i me parlava ma mi no capìa gnente mi parlavano ma io non capivo nulla
capitan
m.reg.
[pl.reg. -i]
capitano (ARC. cavedan)
capon
m.reg.chius.
[pl.reg. -i; reg.chius. capuni]
cappone
caponar
(= -ponar[e] )
vb.reg.chius.
[capóno, possib. 2ª reg.chius te capuni]
1.(animali) castrare
carega
f.reg.
[pl.reg. -e]
sedia; careghéta f.reg. seggiola, seggiolina; caregoto m.reg. seggiolone
caregaro / -ghèr
m.reg.
[pl.reg. -i]
fabbricante di seggiole
caréta
f.reg.
[pl.reg. -e]
carretta/rimorchio di medie dimensioni
caretin
m.reg.
[pl.reg. -i]
piccolo carro (generalmente a due ruote)
careton
m.reg.chius.
[pl.reg. -i; reg.chius. caretuni]
carro di grandi dimensioni
carézsa
(= carézha; caréza; carésa)
f.reg.
[pl.reg. -e]
carezza; far na carézsa fare una carezza
carezsar
(= -rezhàr; -rezàr[e]; -resàr[e])
vb.reg.chius.
[carézso; possib. 2ª reg.chius. te carizsi]
accarezzare
carezxà
(= carezà "interd.sonora"; -rexà)
[var. grafica: -d-]
f.reg.
[pl.reg. -àe]
carreggiata
carezxar
(= -zar )
vb.reg.
carreggiare, trasportare con carro
cargadura
f.reg.
[pl.reg. -e]
azione del caricare, caricamento
cargar
(= cargar[e] )
vb.reg.
[cargo]
1. caricare (oggetti, veicoli) 2. ricaricare (batterie)
cargo
a.reg.
[-a, -i, -e]
carico; (fig.) pieno
carità
f.reg.
1. carità 2. elemosina
carne
f.reg.
carne
carneval
[var. grafica: carnevałe]
m.reg.
[pl.reg. -łi]
carnevale
caro
m.reg.
[pl.reg. -i]
carro
caro
a.reg.
[-a, -i, -e]
1. caro, che sta a cuore 2. costoso; ’ste braghe qua łe xe care questi pantaloni sono costosi; l’è / el xe masa caro è troppo costoso; ’sta camixa qua l’è masa cara questa camicia è troppo costosa || aver caro (de c.sa / par c.dun) vb.comp. essere contento o soddisfatto (di qc. / per q.no), aver piacere, essere compiaciuto di qc. per q.no; a go caro! (par ti) mi fa proprio piacere, sono proprio contento! (per te); ła ga (avùo) caro che sì ndae catarla le fa (ha fatto) piacere che siate andate a farle visita || aver pi/piasè caro vb.comp. preferire; tanti i ga pi caro parlar itałian par no sentirse dir ignoranti molti preferiscono parlare italiano per non sentirsi dare degl’ignoranti
carol
[var. grafica: caróło]
m.reg.chius.
[pl.reg. -i; reg.chius. carułi]
1. tarlo 2. carie dentaria
carołar
(= -rolàr[e]; -roeàr[e] )
vb.reg.chius.
[caroło; possib. 2ª reg.chius. te carułi]
tarlare, bucherellare; carołarse vb.rifl.reg. tarlarsi, cariarsi
carta
f.reg.
[pl.reg. -e]
1. carta, foglio, incarto 2. carta da gioco; zxogar carte giocare a carte 3. documento; ghèto fato łe carte par ła patente? hai fatto/prodotto/preparato i documenti per ottenere la patente?
casa
f.reg.
[pl.reg. -e]
cassa; (fig.) bara, cassa da morto; na casa de pèrseghi una cassa di pesche; na casa de pumi una cassa di mele; na casa de aqua una cassa (di bottiglie) d’acqua (non confondere con “caxa” che ha la s-sonora e significa abitazione o casa); dim. caséta piccola cassa
cascar
(= cascar[e] )
vb.reg.
[casco]
cadere; ła xe cascà da l’àlbaro è caduta dall’albero; l’è cascà e ’l se ga róto na ganba è caduto e si è rotto una gamba (SIN. nar/ndar in tera)
caséta
f.reg.
[pl.reg. -e]
1. cassetta, piccola cassa; métar (c.sa) rento na caséta mettere qc. dentro una cassetta 2. audiocassetta, videocassetta; métar rento vb.prep. na caséta inserire una cassetta audio o video
caso
m.reg.
[pl.reg. -i]
(volg.!) cazzo, organo genitale maschile
castagna
f.reg.
[pl.reg. -e]
castagna; castagna mata castagna non commestibile, frutto dell’ippocastano; castagne roste caldarroste
castagnaro / -èr
m.reg.
[pl.reg. -i]
castagno, albero delle castagne
castełan
(= casteàn; -stelàn)
m.reg.
[pl.reg. -i]
castellano
casteło
(= castèo; -stelo)
[var. grafica: castel]
m.reg.
[pl.reg. -i]
castello
castigo
m.reg.
[pl.reg. -i]
castigo, punizione
castrar
(= -strar[e] )
vb.reg.
[castro]
castrare
catar
(= catar[e] )
vb.reg.
[cato]
trovare; no cato mìa łe ciave non trovo le chiavi || catarse vb.rifl.reg. trovarsi, incontrarsi; se catémo doman in stazsion ci troviamo/incontriamo domani in stazione || catar fora vb.prep. escogitare, ritrovare (dopo una ricerca, non casualmente) || catar sù vb.prep. raccogliere (anche fig.) || catarse ben / mal vb.rifl.comp. trovarsi a proprio agio, trovarsi a disagio
caucio
m.reg.
[pl.reg. -i]
bastoncino acuminato, stecco sottile/appuntito
cava-tapi
m.reg.
[pl.reg. --]
apribottiglie, cavatappi
cavała
(= cavaea; -vala)
f.reg.
[pl.reg. - łe]
cavalla
cavało
(= cavaeo; -valo)
[var. grafica: caval]
m.reg.
[[pl.reg. -łi]]
cavallo; equino
cavar
(= cavar[e] )
vb.reg.
[cavo]
togliere, eliminare; cavar ła sé dissetare; cavar un dente estrarre un dente, togliere un dente || cavar sù vb.prep. sradicare || cavar via vb.prep. togliere definitivamente, eliminare completamente, debellare || cavarse fora vb.rifl.prep. uscire o ritirarsi da un affare/situazione; mi me cavo fora io esco da questo affare, io non voglio saperne (di questo affare) || cavarse dó/zxo vb.rifl.prep. spogliarsi, togliersi i vestiti
cavéjo
(= cavéio; cavégio)
m.reg.chius.
[pl.reg. -i; reg.chius. caviji]
capello; vo tajarme i caviji vado dal barbiere, a farmi tagliare i capelli || scavejon m.reg.chius. capellone, scapigliato
cavra
[var. grafica: càvara, càora]
f.reg.
[pl.reg. -e]
capra
cavréta
f.reg.
[pl.reg. -e]
capretta
cavron
m.reg.chius.
[pl.reg. -i; reg.chius. cavruni]
caprone; (anche come insulto)
caxa
f.reg.
[pl.reg. -e]
casa, abitazione; na caxa de mati casa di matti, manicomio (non confondere con “casa” che ha la s breve ma sempre dura e significa cassa); dim. caxéta piccola casa, casetta
caxara / caxera
f.reg.
[pl.reg. -e]
malga per la produzione di formaggi
caxerma
f.reg.
[pl.reg. -e]
caserma
caxéta
f.reg.
[pl.reg. -e]
casetta
caxin
m.reg.
[pl.reg. -i]
1. confusione, disordine, disorganizzazione; 2. casa di appuntamenti, bordello
caxo
m.reg.
[pl.reg. -i]
caso, casualità, eventualità; in caxo / se dal caxo eventualmente, semmai; in caxo ciamème eventualmente chiamatemi, telefonatemi; in caxo che... nel caso in cui...; far caxo (a c.sa o c.dun) fare attenzione (a), accorgersi (di), notare (qc. o q.no)
caxołin
(= -olin; -oìn)
m.reg.
[pl.reg. -i]
venditore di formaggi, negozio di formaggi (ma anche alimentari più in generale)
caxon
m.reg.chius.
[pl.reg. -i; reg.chius. caxuni]
1. grande casolare rustico 2. costruzione di canne tipica del Delta del Po (quasi scomparsa).
caxoto
(= caxoto; caxòt)
m.reg.
[pl.reg. -i]
1. baracca, capanna, casetta per gli attrezzi 2. (fig.) confusione
ce
→ NE/SE. P.ex: i *ce ga dito , forma corretta i ne ga dito = ci hanno detto; *ce vedémo , forma corretta se vedémo = ci vediamo; i vien *parlarce , forma corretta i vien parlarne = vengono a parlarci
ceo
a.reg.
[-a, -i, -e]
piccolo, minuto || cenin piccolino (SIN. picenin)
cerchio
→ ZSÉRCIO. P.es.: fà un *cerchio, forma veneta fà un zsércio = disegna un cerchio, fa’ un cerchio; metíve in *cerchio, forma ven. metíve in zsércio = disponetevi in cerchio
céxa
f.reg.
[pl.reg. -e]
chiesa (edificio)
Céxa
f.reg.
[pl.reg. -e]
Chiesa (ente, organizzazione ecclesiastica)
che
compl. cong. e rel.
che; che, cui, di/per/a cui; so che i vien doman so che vengono domani; łe dixe che 'l ga raxon dicono (f.) che ha ragione; i amisi che vien doman gli amici che vengono domani; el tóxo che te go parlà ieri il ragazzo di cui ho parlato ieri; el motivo che l'era rabià il motivo per cui era arrabbiato/a; ła tóxa che só mama ła łavóra in posta la ragazza la cui madre lavora alle poste
ché?
int. finale
màgneło ché? = ’sa màgnelo? che cosa mangia?; dìxitu ché? = ’sa dìxitu / ’sa dìxito? cosa dici?; pàrleła de ché? = de cósa pàrleła? di cosa parla (f.)?
chi che / ci che
rel.
chi, colui il quale; so chi che te sì so chi sei; go visto co chi che ’l vien ho visto con chi viene; dime par chi che'l łavóra dimmi per chi lavora
chi?
*1 int. finale (ven. feltr-bell.)
chi? ; sìtu chi? = chi sìtu?/sìto? chi sei?; pàrlitu de chi? = de chi pàrli(s)tu? / pàrlito? di chi parli? Altre varietà venete → chi int. finale ha sempre signif. enfatico
chi? / ci?
*2 int.
chi? chi xeło? = ci èlo? = èlo chi? chi è (lui)?; chi xełe? = ci èle? = èle chi? chi sono (esse)?; chi vàrdito? = chi vàrdi(s)tu? chi guardi?; da chi sìto drio łavorar? da chi stai lavorando?; de chi pàrlełi? di chi parlano (m.)?; co ci viento = co chi viento? = co chi vientu? = vientu co chi? con chi vieni?; ci sìto? = chi sìto? = chi sìtu? = sìtu chi? chi sei?
chiło
(= chilo; chi·o)
m.reg.
[pl.reg. -łi]
chilo(grammo); el péxa sesanta chili pesa (m.) 60 chilogrammi
chiłòmetro
(= chilòm-; chi·òmetro)
m.reg.
[pl.reg. -i]
chilometro; quanti chilòmetri xełi da qua a ...? quanti chilometri (ci) sono da qua a ...?
chìmico
a.reg.
[-a, -i, -e]
chimico; na reazsion chìmica una reazione chimica
chitara
f.reg.
[pl.reg. -e]
chitarra; vojo inparar sonar ła chitara voglio imparare a suonare la chitarra
ci?
int. (ven. veron.)
[Note Grammaticali]
chi? ; ci sìto? = chi sìto? chi sei?; de ci parlèo? = de chi parlèo? di chi parlate?; ci èlo? = chi xeło? chi è?; ci èle? = chi xełe? chi sono (f.)?; ci vien? = chi vien? chi viene?; ci gh’è? = chi gh’è? = chi ghe xe? chi c’è? (SIN. chi)
ci...ci
int. radd.
rafforza il normale interrogativo “ci”: chi ; ci èlo ci? ma chi è?
ciacołar
(= -colàr[e]; -coeàr[e] )
vb.reg.
[ciàcoło]
chiacchierare; ciacołon m.reg.chius. chiacchierone
ciàcołe
(= -cole; -coe)
f.pl.
chiacchiere; fig. partìa a ciàcołe chiacchierata
ciamada
f.reg.
[pl.reg. -e]
chiamata
ciamar
(= ciamar[e] )
vb.reg.
[ciamo]
1. chiamare; vè ciamarlo andate a chiamarlo 2. telefonare; ga ciamà tó mama ha telefonato tua mamma
ciamarse
vb.reg.rifl.
[me ciamo]
chiamarsi (di nome); come te ciàmito? = come te ciàmi(s)tu? come ti chiami? (SIN. aver nome) || ciamarse fora (da c.csa) vb.rifl.prep. dichiararsi estraneo (a qc.); ciamarse fortunà / pentìo vb.rifl.comp. ritenersi fortunato / pentirsi (per qc.)
ciapar (c.sa / c.dun) *1
(= ciapar[e] )
vb.reg.
[ciapo]
1. prendere, afferrare qc. o q.no; ciapar na mósca prendere/acchiappare una mosca; 2. buscarsi qc., essere colpiti/affetti da qc.; ciapar el sol prendere il sole; ciaparse el rafredor prendersi il raffreddore; ciapàrseła offendersi; ciaparle prenderle (le botte) 3. acquisire una caratteristica/proprietà; el ciapa un color pi scuro acquista un colore più scuro. Altri signif. → TOR
ciapar *2
(= ciapar[e] )
vb.reg.
[ciapo]
raggiungere q.no; voaltri nè vanti che dopo ve ciapo voi partite che più tardi vi raggiungo
ciapar *3
(= ciapar[e] )
vb.reg.
[ciapo]
intr. attecchire; łe piante łe xe drio ciapar le piante stanno attecchendo; el limonaro che go piantà, pian pian, el ciapa lentamente, il limone che ho piantato attecchisce
ciapar sóto (c.dun)
vb.reg.prep.
[ciapo sóto]
investire qc.uno con l’auto; i ło ga ciapà sóto su łe righe/strise l’hanno investito sulle strisce pedonali
ciaparghe rento (in c.sa)
vb.reg.prep.
[ghe ciapo rento]
cogliere l’occasione, approfittare (di qc.); mejo ciaparghe rento meglio approfittarne, meglio cogliere l’occasione
ciaparse rento (in c.sa)
vb.reg.prep.rifl.
[me ciapo rento]
inciampare (in qc.); el s’à ciapà rento int’un filo (si) è inciampato in un filo
ciaro
(= ciaro; ciar)
a.reg.
[-a, -i, -e]
1. chiaro, luminoso 2. evidente, chiaro nel significato, ovvio; xe ciaro = l'è ciaro è ovvio, è chiaro
ciaro
m.reg.
[pl.reg. -i]
1. chiarore, luce 2. (spec.plur.) fanali; taca/inpizsa i ciari accendi i fanali; stua/smorzsa i ciari spegni i fanali
ciave
f.reg.
[pl.reg. -e]
chiave
ciavéta
f.reg.
[pl.reg. -e]
1. chiavetta, piccola chiave 2. inform. chiavetta USB per memorizzare dati; go salvà tuto su ła ciavéta ho memorizzato/copiato tutto nella chiavetta USB
cìcara / -chera
f.reg.
[pl.reg. -e]
tazzina
ciocar
(= ciocar[e] )
vb.reg.
[cioco]
battere, picchiare; el ga ciocà contro el muro ha sbattuto contro il muro; fig. el sol el cioca il sole picchia, batte forte
ciuciar
(= ciuciar[e] )
vb.reg.
[ciucio]
1. poppare (SIN. tetar) 2. succhiare, suggere
clase
f.reg.
[pl.reg. -e]
classe, aula; cònpito in clase compito in classe; viajar in prima clase viaggiare in prima classe; ła maestra ła ne ga mandà fora da ła clase la maestra ci ha fatto uscire dall’aula
clàsico
a.reg.
[-a, -i, -che]
1. classico; mùxica clàsica musica classica; arte neo-clàsica arte neoclassica 2. tipico
co
prep.
con; col piron con la forchetta; co ła màchina con l’auto; co łe man con le mani; co ’n baston con un bastone; co ła parte con la parte
có (che)
cong.
[Note Grammaticali]
quando; có che i riva, ciamène! quando arrivano chiamateci!; có ła parte = có che ła parte quando (f.) parte (SIN. quando che)
co tuto che
cong. + indicativo/congiuntivo
per quanto, nonostante, benché, sebbene; co tuto che l’era małà el gà lavorà tuta ła setimana per quanto fosse malato, ha lavorato tutta la settimana (SIN. seben)
co(v)èrzxar
(= co[v]èrz-; -[v]èrdh-; -[v]èrx-)
[var. grafica: covèrzxer, covèrzxare, cuèrzxare]
vb.reg.
[co(v)erzxo; pp. co(v)erto]
coprire, ricoprire; co(v)ertor m.reg. copriletto, coperta pesante
coà
f.reg. e pp. vb. "coar"
covata
cóa
f.reg.
[pl.reg. -e]
1. coda 2. parte terminale di qc. (opposto a cao capo)
coar
(= coar[e])
vb.reg.chius.
[cóo; possib. 2ª reg.chius. te cui]
covare; ła gałina l'è drio coar la gallina sta covando
coato
m.reg.
[pl.reg. -i]
covo, tana (SIN. quacio)
cofà
avb.
come, così come
cógo
m.reg.chius.
[pl.reg. -i; reg.chius. cughi]
cuoco, cuciniere
cógoma
f.reg.
[pl.reg. -e]
bricco; cógoma (da cafè) f.reg. caffettiera
cojon
m.reg.chius.
[pl.reg. -i; reg.chius. cujuni]
volg. testicolo; fig. persona stupida
cołegar
(= colegar[e]; coegar[e] )
vb.reg.
[cołego]
collegare, connettere (SIN. tacar)
colmeło
(= -melo; -meo)
[var. grafica: colmel]
m.reg.
[pl.reg. -łi]
1. cima, vertice 2. parte di terreno rialzato 3. paracarro
coło
(= colo; coeo)
[var. grafica: col]
m.reg.
[pl.reg. -łi]
collo; ciapar par el coło strozzare, (fig.) strozzinare
cołorar
(= colorar[e]; coeorar[e]; coor-)
vb.reg.chius.
[cołóro; possib. 2ª reg.chius. te cułuri]
colorare, dare colore
cołorir
(= colorir[e]; coeorir[e]; coor-)
vb.reg.
[cołoriso]
colorare, dare colore
colpir
(= colpir[e] )
vb.reg.
[colpiso]
colpire
comandar
(= -mandar[e] )
vb.reg.
[comando]
1. comandare, dare ordini 2. dare disposizioni
comando
m.reg.
[pl.reg. -i]
1. ordine, comando, disposizione; gało comandi? in che cosa posso esserle utile? 2. meccanismo di comando, leva dei comandi
comare
f.reg.
[pl.reg. -e]
1. testimone (f.) di nozze 2. (fig.) donna pettegola
come (che)
avb. e cong.
come, così come; fo come che te fe ti! faccio come fai tu!; varda come che ła vien! guarda come scende (la pioggia/neve/grandine)!
come? / comode?
inter. (finale)
come?; come fało? = falo come? come fa? ; come pàrlavełi? = pàrlaveli come? come parlavano?; come vienle? = vienle come? come vengono (f.)? ; come fèto? / come fètu? = come fa(s)tu? = fatu come? come fai?
comodarse
vb.reg.rifl.
[me còmodo]
accomodarsi, mettersi a proprio agio; còmodete! accomodati!; comodève! prego, accomodatevi
compùter / conpiùter
m.for.
[pl.ven.sett. --]
calcolatore, computer; taca el compùter accendi/avvia/collega il computer
conbàtar
[var. grafica: conbàter, conbàtare]
vb.reg.chius.
[conbato; possib. 2ª reg.chius. te conbativi...-isi]
1. lottare, combattere 2. faticare, tribolare
concorenzsa
(= concorenzha; -nza ; -nsa)
f.reg.
[pl.reg. -e]
concorrenza
conéjo
(= conéio; conégio)
m.reg.chius.
[pl.reg. -i; reg.chius. cuniji]
coniglio (SIN. cunicio)
confóndar
[var. grafica: confónder, -fóndare]
vb.reg.chius.
[confóndo; possib. 2ª reg.chius. te cunfundi...confundivi...confundisi; pp. -fuxo, -fondésto]
confondere, mettere in confusione, scombinare
confórme
avb. e prep.
a seconda di, in base a, dipendentemente da; confórme quel che i dixe, vedarémo ’sa far a seconda di quello che diranno, vedremo cosa fare; conforme! dipende!
confrontar
(= -frontar[e] )
vb.reg.chius.
[confrónto; ; possib. 2ª reg.chius. te cunfrunti]
confrontare, paragonare
confuxion
f.reg.
[pl.reg. --]
confusione, disordine; far* confuxion (co c.sa) vb.comp. confondersi (con qc.), sbagliarsi, equivocare
conpiłar
(= conpilar[e]; conpi·ar[e] )
vb.reg.
[conpiło]
compilare (un modulo); inform. eseguire la compilazione di un programma, compilare un programma
cònpiti
m.pl.
compiti per casa; finisi i cònpiti finisci i compiti
cònpito
m.reg.
[pl.reg. -i]
compito in classe, test; anco’ ghémo cònpito oggi abbiamo il compito in classe, oggi ci sarà compito in classe
conpletar
(= -pletar[e] )
vb.reg.
[conpleto]
completare, finire, portare a compimento (SIN. finir)
conprar
(= conprar[e] )
vb.reg.chius.
[cónpro; possib. 2ª reg.chius. te cunpri]
comperare, acquistare; fig. partorire
consejar
(= consegiàr; -seiàr[e] )
vb.reg.chius.
[conséjo; possib. 2ª reg.chius. te cunsiji]
consigliare, suggerire
conséjo
(= conséio; conségio)
m.reg.chius.
[pl.reg. -i; reg.chius. cunsiji]
1. consiglio, suggerimento 2. Organo di consiglio, assemblea
contento
(= contento; -tent)
a.reg.
[-a, -i, -e]
contento, felice
cónto
(= cónto; cónt)
m.reg.chius.
[pl.reg. -i; reg.chius. cunti]
calcolo, operazione matematica; far el cónto (de c.sa) calcolare qc. || far cónto (de/che) immaginare che, supporre che, ipotizzare che, dare per inteso che; in fin dei cunti alla fin fine
contrà
f.reg. e pp.
[pl.reg. -àe]
contrada; ła Contrà de l’aqua ciara nota canzone del m° B. De Marzi
convìnzsar
(= convìnzh-; convìnz- ; convìns-)
[var. grafica: convìnzser, -vìnzsare]
vb.reg.chius.
[convinzso; possib. 2ª reg.chius. te convinzsivi...-isi; pp. convinto; -vinzsesto]
persuadere, convincere
convinzsion
(= convinzhión; -vinzión ; -vinsi)
f.reg.
[pl.reg. --]
convinzione, convincimento; tanti i ga ła convinzsion che el vèneto el sia un diałeto, ma invezse el ga dei diałeti molti hanno la convinzione che il veneto sia un dialetto, ma esso invece ha dei dialetti (cioè varianti)
conzsar
(= conzhàr; conz- ; consar[e] )
vb.reg.
[cónzso]
1.conciare 2.condire; cónzsa ła salata condisci l’insalata
copar
(= copar[e] )
vb.reg.chius.
[cópo; possib. 2ª reg.chius. te cupi]
uccidere, ammazzare
copiar
(= copiar[e] )
vb.reg.
[copio]
1. copiare, fare un copia 2. imitare
cópo
m.reg.chius.
[pl.reg. -i; reg.chius. cupi]
tegola; i ga inventà un cópo che 'l fa anca da paneło sołar cusita te pol métarlo diretamente sul cuerto hanno inventato una tegola che funziona anche da pannello solare così puoi installarla direttamente sul tetto
cor
(= cor[e] )
m.reg.
[pl.reg. -i]
cuore; corexin m.reg. cuoricino
còtoła
(= còtola; còtoea)
f.reg.
[pl.reg. -e]
gonna, sottana; còtołe łónghe gonne lunghe; còtołe curte gonne corte
|
||